Khi du học không còn là một quyết định được đưa ra trong vài tháng
Theo số liệu Education New Zealand (ENZ) công bố tại Hội nghị Đối tác Giáo dục New Zealand 2026 tại TP.HCM, năm 2025 có khoảng 2.200 lượt ghi danh của học sinh, sinh viên Việt Nam tại New Zealand, tăng 14% so với năm trước cao hơn mức tăng trưởng 11% của toàn thị trường sinh viên quốc tế tại New Zealand.
Đằng sau sự tăng trưởng ấy, theo Keva Kiều Tú, còn có một chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy của các gia đình Việt Nam: du học ngày càng được chuẩn bị sớm và có chiến lược hơn.
“Nếu trước đây nhiều phụ huynh chỉ bắt đầu tìm hiểu khi con chuẩn bị vào lớp 11, lớp 12, thì hiện nay không ít gia đình đã bắt đầu từ lớp 9 hoặc lớp 10. Nhưng chuẩn bị sớm không có nghĩa là phải đi sớm. Quan trọng hơn là có thời gian để hiểu bản thân, cải thiện tiếng Anh, xây dựng kết quả học tập và xác định mục tiêu.”
Theo chị, một lộ trình tốt cần nhìn xa hơn thời điểm nhập học. Từ THPT đến đại học, sau đại học rồi bước vào nghề nghiệp, mỗi lựa chọn đều cần có sự liên kết. Đó là lý do Keva Kiều Tú không xem việc “đi du học” là một mục tiêu độc lập. Du học chỉ có ý nghĩa khi nó nằm trong một kế hoạch phát triển dài hạn của người học.
Học bổng cần được tính từ điểm xuất phát
Một thay đổi khác đang diễn ra là cách học sinh tiếp cận học bổng. Thay vì đợi đến khi chọn xong trường mới bắt đầu tìm kiếm cơ hội hỗ trợ tài chính, ngày càng nhiều học sinh đưa tiêu chí học bổng vào ngay từ bước lập kế hoạch.
Theo Keva Kiều Tú, đây là một thay đổi tích cực nhưng vẫn còn một điểm cần lưu ý: không nên biến học bổng thành cuộc đua về con số.
“Mỗi học bổng có điều kiện, thời gian mở đơn và cách đánh giá khác nhau. Nếu học bổng là một phần quan trọng trong kế hoạch tài chính, học sinh cần tìm hiểu từ sớm. Nhưng quan trọng không kém là phải tính được tổng chi phí sau học bổng và khả năng tài chính của gia đình trong toàn bộ quá trình.”
Một suất học bổng lớn không nhất thiết là lựa chọn tốt nhất nếu chương trình học không phù hợp. Ngược lại, một chương trình có mức hỗ trợ vừa phải nhưng phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp có thể mang lại giá trị dài hạn hơn.
Với Keva Kiều Tú, bài toán học bổng vì thế không chỉ là “được bao nhiêu tiền?”, mà còn là “mình có thực sự phù hợp với cơ hội này không?”
Khi lựa chọn ngành học bắt đầu từ câu hỏi về tương lai
Dữ liệu ENZ năm 2025 cho thấy nhóm đại học chiếm 61% tổng enrolment của sinh viên Việt Nam tại New Zealand, tương đương 1.335 lượt ghi danh mức cao nhất trong một thập kỷ.
Những lĩnh vực như Business and Management, Information Systems, Economics and Econometrics nằm trong nhóm được quan tâm.
Tuy nhiên, Keva Kiều Tú cho rằng những con số về xu hướng ngành chỉ nên được xem là dữ liệu tham khảo, không phải câu trả lời cho từng cá nhân.
“Không nên chọn một ngành chỉ vì nghe nói ngành đó đang thiếu nhân lực hoặc có cơ hội việc làm tốt. Điều cần quan tâm là ngành đó có phù hợp với năng lực, sở thích và nền tảng của mình hay không.”
Với học sinh phổ thông, việc lựa chọn có thể bắt đầu từ việc khám phá năng lực và sở thích. Với sinh viên sau đại học, bài toán cần sâu hơn: nền tảng hiện tại là gì, đang thiếu kiến thức nào và chương trình mới sẽ giúp giải quyết khoảng trống đó ra sao?
Một chương trình phù hợp, theo Keva Kiều Tú, phải trả lời được câu hỏi: “Tại sao tôi cần học điều này ở thời điểm này?”
Không phải ranking cao nhất. Không phải ngành đang “hot” nhất. Mà là ngành có thể giúp người học xây dựng năng lực phù hợp với tương lai mình lựa chọn.
Thành phố cũng là một phần của bài toán
Trong quá trình tư vấn, Keva Kiều Tú nhận thấy phụ huynh ngày càng quan tâm nhiều hơn đến nơi con mình sẽ sống, thay vì chỉ nhìn vào tên trường.
Auckland có lợi thế của một đô thị lớn và môi trường quốc tế. Wellington có đặc trưng riêng về văn hóa, chính sách và cộng đồng. Christchurch, Hamilton, Dunedin hay các khu vực khác lại mang đến những trải nghiệm học tập và sinh hoạt khác nhau. Không có thành phố tốt nhất cho tất cả học sinh.
Một người trẻ thích nhịp sống sôi động có thể phù hợp với một đô thị lớn; trong khi người khác lại phát triển tốt hơn trong một cộng đồng nhỏ, nơi có nhịp sống cân bằng và môi trường học tập gần gũi.
“Các em sẽ sống ở đó trong vài năm. Vì vậy, bên cạnh trường nào tốt, tôi luôn muốn học sinh tự hỏi: mình có phù hợp với thành phố này không, với môi trường này không, và mình có thể phát triển ở đây không?”
Cách đặt câu hỏi ấy cho thấy tư duy du học đang dịch chuyển từ “chọn một ngôi trường” sang “chọn một môi trường để trưởng thành”.
Ranking có thể mở cửa, nhưng trải nghiệm mới quyết định hành trình
Theo khảo sát được ENZ công bố, 88% sinh viên Việt Nam đánh giá tích cực trải nghiệm tổng thể tại New Zealand; 92% đánh giá tích cực về trải nghiệm giáo dục và 92% về con người và kết nối.
Với Keva Kiều Tú, đây là những con số đáng chú ý bởi trải nghiệm du học không chỉ được tạo nên trong lớp học.
Một sinh viên phải học cách tự quản lý cuộc sống, xây dựng các mối quan hệ mới, hòa nhập với một nền văn hóa khác và tự chịu trách nhiệm cho những lựa chọn của mình.
“Chất lượng chương trình rất quan trọng, nhưng việc các em có hòa nhập được không, có được hỗ trợ không và có cảm thấy mình thuộc về cộng đồng đó hay không cũng ảnh hưởng rất lớn đến hành trình.”
Vì thế, khi tư vấn, Keva Kiều Tú không muốn phụ huynh chỉ nhìn vào ranking. Một môi trường phù hợp đôi khi có thể tạo ra sự khác biệt lớn hơn một vị trí trên bảng xếp hạng.
Đừng xây dựng tương lai dựa trên một chính sách có thể thay đổi
Visa, quyền làm việc và cơ hội sau tốt nghiệp đang trở thành những câu hỏi được phụ huynh đặt ra ngày càng sớm.
Keva Kiều Tú cho rằng đây là những thông tin cần thiết, nhưng cần được nhìn đúng bản chất.
Chính sách nhập cư và thị trường lao động có thể thay đổi trong vài năm trong khi một học sinh có thể cần ba, bốn hoặc thậm chí nhiều năm để hoàn thành toàn bộ lộ trình học tập.
Vì vậy, việc chọn ngành chỉ vì một chính sách đang có lợi ở hiện tại tiềm ẩn nhiều rủi ro.
“Học sinh cần hiểu chính sách hiện hành để đưa ra quyết định có cơ sở. Nhưng nền tảng quan trọng nhất vẫn phải là một chương trình phù hợp và năng lực nghề nghiệp thực sự.”
Nói cách khác, visa có thể mở cánh cửa, nhưng năng lực mới quyết định người trẻ có thể đi xa đến đâu.
Từ “đi du học” đến “xây dựng một con đường”
Sau nhiều năm làm việc với học sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục New Zealand, Keva Kiều Tú cho rằng thay đổi đáng chú ý nhất của năm 2027 không nằm ở một trường học, một ngành nghề hay một chính sách riêng lẻ. Đó là cách các gia đình bắt đầu nhìn nhận việc du học.
Một kế hoạch tốt không còn đơn giản là chọn trường, nhận thư mời và xin visa. Đó là quá trình kết nối giữa năng lực học tập, tiếng Anh, ngành nghề, học bổng, tài chính, môi trường sống, trải nghiệm cá nhân và mục tiêu nghề nghiệp.
“Không có một lộ trình New Zealand phù hợp cho tất cả mọi người. Điều tôi muốn học sinh hiểu là các em không cần chọn con đường giống người khác. Các em cần chọn một con đường có lý do rõ ràng đối với chính mình.”
Có lẽ, đó cũng là cách Keva Kiều Tú định nghĩa vai trò của một cố vấn du học: không phải người quyết định thay tương lai của một người trẻ, mà là người giúp họ nhìn thấy nhiều hơn trước khi đưa ra quyết định.
Bởi đi du học có thể là một lựa chọn. Nhưng đi đúng hướng, chuẩn bị đủ tốt và đủ vững vàng để thích nghi khi hành trình thay đổi, đó mới là một kế hoạch cho tương lai.
Keva Kiều Tú – Co-Founder & Managing Director iGen Vietnam
Lĩnh vực: Tư vấn giáo dục quốc tế, định hướng du học New Zealand.
Tư vấn 1-1 miễn phí: https://vnshort.com/OWTR
Link Fb: https://www.facebook.com/kieu.tus.
